Niels Gammelgaard

Niels Gammelgaard (ur. 1944) jest duńskim architektem i projektantem, który po raz pierwszy zetknął się z IKEA w 1975 roku, gdy na spotkaniu z Ingvarem Kampradem zaproponował mu swoje meble. Kamprad odrzucił tę ofertę i zamiast tego postawił przed Gammelgaardem wyzwanie: zaprojektować nowy rodzaj krzesła ze stali i tworzywa. Gammelgaard przyjął wyzwanie, dwa tygodnie później przedstawił szkice krzesła FOLKE. Był to początek trwającej trzy dekady współpracy, w efekcie której powstało ponad pięćdziesiąt produktów dla IKEA.

Najważniejszym dziełem Gammelgaarda z lat osiemdziesiątych jest sofa MOMENT, wprowadzona do sprzedaży w 1985 roku (projektowana od 1984). Trafiła ona na okładkę katalogu IKEA na 1985 rok i przeszła do historii jako pierwsza na świecie sofa w systemie flat-pack. Inspiracją dla stalowej siatki tworzącej jej ramę były wizyty w fabryce produkującej wózki sklepowe: okazało się, że automatycznie wytwarzany drut stalowy i płaskowniki są tańsze niż rury kute specjalnie dla meblarstwa. Efektem jest surowa, przemysłowa estetyka, która doskonale uchwyciła miejski nastrój epoki.

Wcześniejsze projekty Gammelgaarda dla IKEA, takie jak krzesło JÄRPEN z 1982–1983 roku, pokazywały podobne zamiłowanie do estetyki drutu i stali, wyraźnej struktury odkrytego materiału, która kontrastowała z miękkością tapicerki. Taka estetyka wyrosła z postmodernistycznego klimatu lat osiemdziesiątych, kiedy przemysłowe korzenie przedmiotu przestały być czymś, co należy ukrywać. W 2023 roku Gammelgaard otrzymał Medal Thorvalda Bindesbølla, najważniejsze wyróżnienie Królewskiej Duńskiej Akademii Sztuk Pięknych, z uzasadnieniem podkreślającym jego wieloletnią współpracę z IKEA i tworzenie klasyków meblarstwa dostępnych dla każdego.